Evde Prematüre Bebek Bakımı

Evde Prematüre Bebek Bakımı 2016-11-10T11:33:10+00:00

Eve Dönüş…

Erken doğan bebeğin ilk günlerinden itibaren ailelerin en büyük kaygısı sağlık konusunda odaklanırken ilerleyen günlerde ise bebeğin ne zaman eve gidebileceği sorulmaktadır. Bebeğinizin hastane ortamından ev düzenine taşıma işlemi taburcu olmadan çok önce başlar. Bebeğin tıbbi durumu taburcu olmaya hazırlığın sadece bir yönüdür; aile de bu bakımı vermeye hazır olmalıdır.

Prematüre bebeklerin ne zaman taburcu edileceği konusunda pek çok çalışma yapılmış, sonuç olarak aşağıdaki kriterler önerilmiştir:

  • Bebeğin oda sıcaklığında vücut ısısının korunabilmesi
  • Anne memesi veya biberonla beslenebilir durumda olması, 1600 grama ulaşması ve kilo almaya devam edebilmesi
  •  Taburcu olmadan önceki son 7 gün süresince solunum düzensizliği (apne ) yaşamaması
  • Ailenin bebeğe bakabilecek bilgi ve beceride olması ( bebek taburcu edilmeden önce, ailenin hastane odasında son 1 – 2 geceyi gözetim altında bebeğin tüm bakımını üstlenerek geçirmesi önerilmektedir )

Araştırmalar göstermektedir ki, gelişimsel risk altında bulunan ve incinebilirliği yüksek olan prematüre bebekler için evdeki bakım koşulları çok büyük öneme sahiptir. Ebeveynlerin eğitim ve bilgi düzeyi bebeklerinin gelişimi üzerinde doğrudan etkili olmaktadır.

Prematüre Bebeklerin Evde Bakımda Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Bebeğin vücut ısısının korunması için uygun ortam sıcaklığının sağlanması ve pamuklu kıyafetler temin edilmesi önemlidir. Oda sıcaklığının sabit tutulması ve takip edilmesi gerekir.
  • Anne memesi veya biberonla beslenebilir durumda olması, 1600 grama ulaşması ve kilo almaya devam edebilmesi
  • Bebeğin içine gömülme olasılığını ortadan kaldırmak için yatağın orta sert ve sert olması sağlanmalıdır. Bebeğin etrafındaki koruma yastıkları ve oyuncaklar yumuşak malzemeden seçilmelidir. Ayrıca delikli battaniyeler tercih edilerek bebeğin boğulma riski minimize edilmelidir.
  • “Ani Bebek Ölümü Sendromu” prematürelerde daha sık görüldüğü için yatış pozisyonuna çok dikkat edilmelidir. Bebekler için en uygun uyuma pozisyonu sırtüstüdür. Ayrıca başlarında kalıcı şekil bozukluklarına sebep olmamak için bebeğin yatış pozisyonunun her 3-4 saatte bir değiştirilmesi ayrıca önem taşımaktadır.
  • Yenidoğan bebekler için uygun sıcaklık 37°C’dir. Bu sıcaklıkta hazırlanan banyolarda bebeğin cilt pH’ına uygun yıkama losyon ve şampuanları tercih edilmelidir. Haftada 2-3 kereden fazla yıkamak ciltlerinde kuruma ve pullanmaya neden olabilir.
  • Bebeğin alt bezinin uygun sıcaklıkta değişmesi ve temizliğin sağlanması çok önemlidir. Bebeğin alt bakımı su ve pamuk ile yapılmalı ve eğer pişik oluşumu yoksa krem kullanılmamalıdır. Sadece idrarlı olsa bile 3-4 saat aralıklarla mutlaka bez değişimi yapılmalıdır.
Uyku bir bebeğin gelişimi için beslenme kadar önemlidir. Hele ki bebeğiniz erken dünyaya geldiyse uykuya ihtiyacı daha da fazla olacaktır. Dünya Sağlık Örgütünün (World Health Organization – WHO) yaptığı araştırmaya göre bir bebek hayatının ilk 3 yılında ne kadar kaliteli ve kesintisiz uyursa beyinsel ve biyolojik gelişiminin bir o kadar iyi ilerlediği bilinmektedir. Her bebeğin mutlaka beslenme ve uykuya ihtiyacı vardır ama prematüre bebeklerin daha çok çünkü önlerinde tamamlamaları gereken aylar vardır. Ama her şey anlatıldığı gibi kolay olmuyor tabi ki dünyaya gelen minik melekler bazen anne-babalarına uzun uykusuz geceler geçirebiliyorlar. Türkiye’de birçok ebeveyn maalesef bebeklerine doğru uyku düzeni oluşturamıyor ve sonrasında büyük sorunlar yaşayabiliyorlar. Özellikle yeni doğan döneminde doğru uyku alışkanlığı geliştirmek ve devam ettirmek önemlidir. Bebekler sıfır bir uyku bilinciyle dünyaya gelirler ve siz nasıl uyumayı öğretirseniz onu öğrenirler. Eğer onları kucağınızda, sallayarak yada emerek uyumaya alıştırırsanız ilerleyen dönemlerde uykuya geçmek için bunları talep etmesi doğal olacaktır.

Kucakta Sallamayın

Bebeğinizi sallamadan uyutmaya alıştırın. Uykusu geldiğinde bebeğinizi salıncak, puset, araba koltuğu, sıcacık kollarınız yerine yatağında uyumaya alıştırın. Uykulu ama uyanıkken yatağa koyun ve küçük küçük dokunuşlarla uyutmaya alıştırın. Başlarda bu kolay olmayabilir ama zamanla ona doğru uyumayı öğreteceksinizdir. Sabırlı ve kararlı olmanız çok önemlidir.

Uykusu geldiğinde yatağına koyun

Bebeğinizi uyanık ama uykusu geldiğinde yatağa koymanız önemlidir. Kucağınızda uyutup yatağına koymak yerine gözlerini henüz kapamamışken ama uykuluyken yatağına koyunuz. Yatağında gözlerini kapayan bebeğin uyandığında uykuya geri dönmesi de kolay olur. Kucağınızda uyuyan bir bebek uyanınca da tekrar kucağınızda olmak isteyecektir çünkü gözlerini orda kapamıştır bir anda kendini yatakta bulmak onun için korkutucu olabilir.

Uyku Ortamı Oluşturun

Bebeğinize doğru bir uyku ortamı oluşturun. Uyku ortamının doğru olması bebeğin uyku kalitesini yakından ilgilendirir. Odasının sade ve onu çok yorucu olmamasına dikkat edin. Oyuncaklarla dolu, haddinden fazla renkli bir oda uykuya geçmeyi zorlaştıracak ve bebeğinizi fazlasıyla uyaracaktır. Ayrıca odanın karanlık olması uzun ve çabuk uyuması için önemlidir. Gündüz, gece kadar bir karanlıktan bahsetmiyoruz ama loş olması önemlidir.

Bebeğinizin neden uyandığını bilmek ve ihtiyaçlarını bunun doğrultusunda gidermek önemlidir. Altı ıslandığı, üşüdüğü veya sıcaktan rahatsız olduğu için uyanan ve ağlayan bir bebeği emzirirseniz büyük ihtimal sıkıntısını gideremeyecek ve uykuya geçirmek için yanlış bir yol izlemiş olacaksınız. Unutmayın ki bebeğiniz her ağlama sebebi açlık değildir. Ayrıca ilk 6 aydan sonra bebeğinizin kesintisiz ve kendi kendine (desteksiz) uyuyabilir. Prematüre bebeklerde aylara göre ihtiyacı olan uyku süreleri hesaplanırken erken doğduğu süre ayından çıkartılır. Örneğin 1 ay erken doğan bebek eğer 9 aylıksa uyku süreleri 8 aya göre düşünülmelidir.

Kanguru Bakımı

Bebek ile ebeveyn arasındaki yapılan bu özel ten temasının gelişimsel ve fizijolojik faydaları tespit edilmiştir.(1979 Drs.rey and Martinez , Bogota Colombia) Anne baba ile bebek arasında ten tene yapılan bu özel temaslarda , üzerinde yalnızca bezi ile bebek ebeveynin göğsü üzerine dikey şekilde yerleştirilir. Kanguru bakım ile anne karnındaki cenin pozisyonu sağlanmaya çalışılır. Kanguru bakım anne ve bebeğin ruh sağlığı üzerinde olumlu katkı sağladığından, bebeğin iyileşme sürecinde fayda sağladığı dünya çapında yapılan vaka çalışmaları ile kanıtlanmıştır. Bebeği yormamak gerektiğinden yeni doğan yoğun bakımdaki uygulama her gün 20 dakikayı geçmemelidir!

Kanguru bakım yeni doğan yoğun bakımda olduğu kadar eve taburcu olan prematüre bebeğin üzerinde de fayda sağlamaktadır. Evine taburcu olan bebeklerde, fazla uyaran belirtileri gözetilerek daha uzun süreli ve sık tekrar edilmesi önerilmektedir.

Kanguru bakımının başlıca faydaları

Ten teması yenidoğan yoğun bakım sürecini kısalttığı gibi kolaylaştırır.

Yeni doğan bebeğin sağlık gelişimi üzerinde doğrudan etkilidir.

Birçok çalışma Kanguru Bakımının doğrudan ve uzun vadeli olarak bebeğini vücut ısı dengelemesinde, solunumu, kilo artışı ve 28 haftalık bebeklerin davranışsal durum üzerinde destekleyici olduğunu göstermektedir.

İlave olarak annenin süt temini artırmaktadır.

Bebeklerin uyku kalitesi ve düzenleri üzerinde olumlu katkı sağladığı kanıtlanmıştır.

Yeni doğan yoğun bakım sürecinde uzun süre birbirinden ayrı kalan bebek ve ebeveynin duygusal gelişimi üzerinde faydalıdır. Bebeğin sakinleşmesi ve huzurlu olması temin edilirken , ebeveynlerde gelişebilen erken lohusalık sendromu (post-partum depresyonu) etkilerini hafifletir.

Dünya sağlık örgütü 2 yaşına kadar tüm bebeklere anne sütü verilmesini önermektedir. Emme yutma fonksiyonlarını yeni yeni sağlamaya başlayan prematüre bebekler için de en iyi besin anne sütüdür ancak doğum ağırlığı 2 kg‘dan daha düşük olan bebekler en az 3 kg olana kadar zenginleştirilmiş anne sütüyle beslenmelidirler. Ülkemizde toz şeklinde anne sütü zenginleştiriciler (Eoprotin) bulunur. Bu şekilde anne sütünün proteini, kalorisi, kalsiyum ve fosfor içeriği arttırılır. Anne sütü verme imkânı yoksa veya yetersiz ise prematüreler için hazırlanmış özel mamalar da kullanılabilir.

Zenginleştirilmiş anne sütü veya formula kullanılmasının bebeğin ağırlığı 3 kg olana kadar devam edilmesi önerilmekle birlikte bebeğin büyümesi izlenerek bu süre uzatılabilir. Ayrıca bebeğin kanında kalsiyum ve fosfor düzeyleri ölçülerek kemik gelişimi için yeterli minerale sahip olup olmadığına karar verilir.

Prematüre bebeklerin büyümeleri değerlendirilirken düzeltilmiş yaşları kullanılmalıdır. Düzeltilmiş yaş bebeğin kronolojik yaşından bebek kaç ay erken doğduysa o kadar sürenin çıkarılmasıyla hesaplanır.

Prematüre bebeklerin başta beslenme olmak üzere dış uyaranlara karşı daha efor sarf etmeleri gerektiğinden çabuk yorulurlar ve bu nedenle sık sık mola verilmelidir.

Prematüre bebeklerin büyürken en çok da anne babalarının yakın ilgisine ve derin sevgisine ihtiyaçları vardır.

  • Prematüre bebeğinizi beslemeye başlamadan önce tamamen uyanık olduğundan emin olun. Dikkatini dağıtmayacak sessiz bir ortam seçmelisiniz.
  • Beslenme refleksinin gelişmesi için bebeğinize zaman tanımalı ve sabırlı olmalısınız.
  • Bebeğin içine gömülme olasılığını ortadan kaldırmak için yatağın orta sert ve sert olması sağlanmalıdır. Bebeğin etrafındaki koruma yastıkları ve oyuncaklar yumuşak malzemeden seçilmelidir. Ayrıca delikli battaniyeler tercih edilerek bebeğin boğulma riski minimize edilmelidir.
  • Beslenme esnasında bebeğinizi doğru pozisyonda tuttuğunuzdan emin olmalısınız.
  • Beslenme sona erdikten sonra ve aralarında bebeğinizi dik pozisyonda, omzunuzda dinlendirmelisiniz. Bu şekilde onun sindirimine yardımcı olurken ve kusmasını da önlemiş olursunuz.
Bebeğiniz, zayıf bağışıklık sistemi nedeniyle enfeksiyonlar karşısında daha yüksek risk altındadır bu sebeple onu evden çıkaracağınız zaman daha dikkatli olmalı, sizi ziyarete gelenleri de bu konuda uyarmalısınız. Özellikle grip mevsiminde daha temkinli davranmalısınız.

Bebeğinize dokunacak herkesin ellerini yıkaması hususunda onları uyarmalısınız. Hiçbir şey bebeğinizin sağlığından önemli değildir bunu unutmayın.

Bebeğinizin etrafında asla sigara içilmesine izin vermeyin. Tüm bebekler için geçerli olan bu kural, solunum yolları daha da hassas olan bebeğiniz için büyük önem taşıyor. Bebeğinizi ziyarete gelen kişi sigarasını evin dışında içmiş olsa dahi kıyafetlerine, ellerine yerleşen zehirli maddeleri üzerlerinde uzun bir süre taşıyorlar.

Rutin doktor kontrollerini ihmal etmeyin ve verilen aşı takvimine uyun.

Eğer hastalık belirtisi işaretler fark ederseniz, bebeğinizi hiç vakit kaybetmeden beklemeden hastane veya doktora götürün. Bebeğinizin hastalandığını gösteren ilk belirtiler dudaklarda veya burunda morarma, kusma, nefes alışverişinde düzensizlik, 38 dereceyi geçen ateş veya size farklı görünen herhangi bir belirtidir.

Bebeğiniz hakkında sormak istediğiniz soruların listesini doktorunuza gitmeden önce not edin. Böylece doktor randevusunda öğrenmek istediklerinizi sormayı unutmamış olursunuz.

Tüm yeni doğan bebekler gibi bebeğiniz de her gün yeni şeyler öğrenecek, becerileri de zamanla gelişecek. Her bebek gibi bebeğiniz de bu süreçte sabrınızı bekliyor.

2 yaşına kadar bebeğinizin zihinsel ve fiziksel gelişimini düzeltilmiş yaş hesabına göre dikkate alın.

Bebeğinizin erken beceri gelişim işaretlerinden bazıları, gülümseme ve daha uzun süre odaklanabilmektir.

Bebeğinizin yapabildiklerini ve yapamadığı için endişe duyduğunuz konuları takip edin, gelişimini takviminize not alın.

Bebeğiniz hakkında gelişimsel endişelerinizi doktorunuzla paylaşın böylece gerekli destek ya da erken müdahale ile olası olumsuzlukların önüne geçin.

Bebeğiniz yüzünüze bakmayı ve sesini duymayı sever. Ama çok yakınındayken konuşmanız onun hem sese hem de görüntüye odaklanması onun için yorucu olacağından ağlamaya başlayabilir.

Bebeğinizin yüz mimiklerinden onun nasıl hissettiğini ve stres belirtilerini daha iyi anlayabilirsiniz. Eğer stres nedeniyle kızarıyorsa ya da yüzünü başka yöne çeviriyorsa, bebeğinizin molaya ihtiyacı vardır.